De publikaasje Do draachst de leafde oan befettet fragminten fan poëzy en proaza mei lesbyske, homoseksuele, biseksuele, transgender-tematyk. It giet der yn de blomlêzing net om hoe’t de skriuwer him- of, de skriuwster harsels definiearret, it giet om hoe’t in tekst him lêze lit, om hoe’t de redaksje dy tekst lêzen hat, nammentlik mei de rôze bril op. De kommende wiken publisearje wy wat priuwkes fan wurk dat yn de blomlêzing opnommen wurdt.

De tredde bydrage yn dit dossier befettet wurk fan Janneke Spoelstra, dêryn komt de lesbyske leafde geregeld oan de oarder.


It Fryske orizjineel wurdt folge troch de Nederlânske oersetting.

Ien see

Op it havenhaad stiet se yn ’e skimerjûn – Jaak moat se hjitte – en sjocht de fiskersboat nei. As de manlju oan board net mear te ûnderskieden binne, keart se har fan it wetter ôf, rint se, sa hurd as se doart, sa stadich dat it net opfalt, tinkt se, it doarp yn, de smelle strjitsjes troch, groetet se in âldman dy’t knypeaget en it kafee yn stapt, knikt se nei in let bern en in mem dy’t yn ’e doar stiet, har achteroan sjocht, skodhollet, mar dat sjocht Jaak net.
     Oan ’e ein fan in gloppe, oan ’e râne fan it dún, kloppet se op in doar.
     ‘Ja,’ wurdt der bliid roppen.
      Se giet nei binnen.
      ‘Binne se fuort?’ freget Maam – want sa moat sij hjitte – wylst se skelk foarwei docht, hannen ôffaget, hier út eagen strykt, mei in glimke nei Jaak opsjocht.
      Ja, knikt Jaak, en docht de jas út.
      Wat is se moai, tinkt Maam.
      Wat is se leaf, tinkt Jaak.
      Maam hat de kleden al ticht. Se hat teesetten en se drinke in kopke en nimme der in koekje bij en prate oer de dingen fan it eilân, oant grif nimmen mear de dyk del komt, der gjin folk mear ferwachte wurde hoecht.
      Dan strykt Maam de doar op ’e skoattel, docht se bedsteedoarren iepen, toffels út, giet se op bêd lezen, stekt se hân út nei Jaak. Docht Jaak skuon út, krûpt se bij Maam yn it bedstee. Streakje se inoar, fine mûlen elkoar, boartsje tongen as seehûntsjes, strûpe se elkoar de klean út. Giet Jaak mei mûle nei ûnderen, oer dunen strúnt se, troch helm, fynt se wiete ribbels. Wurdt Maam weach, nei weach. Komt Jaak wer boppe, dûke ien, twa, trije fingers, fûgels yn in wiete slinke, dat Maam kroanet en Jaak boppe op har lûkt. Dat Jaak glidet, dinet op Maam har ree, oant se kryt as in seefûgel, mei ien see oan lân komt.

Ut: In Jikse-libben (2008)

Eén zee

Op het havenhoofd staat ze in de schemering – Jaak moet ze heten – en kijkt de vissersboot na. Als de mannen aan boord niet meer zijn te onderscheiden, keert ze zich van het water af, loopt ze, zo hard ze durft, zo langzaam dat het niet opvalt, denkt ze, het dorp in, door de smalle straatjes, groet ze een oude man die knipoogt en het café binnengaat, knikt ze naar een laat kind en een moeder die in de deur staat, haar achterna kijkt, haar hoofd schudt, maar dat ziet Jaak niet.
     Aan het eind van een glop, aan de rand van het duin, klopt ze op een deur.
     Ja’, wordt er blij geroepen.
     Ze gaat naar binnen.
     ‘Zijn ze weg?’, vraagt Maam – want zo moet zij heten – terwijl ze het schort afdoet, handen afveegt, haren uit haar ogen strijkt, met een glimlachje naar Jaak opkijkt.
     Ja, knikt Jaak, en doet haar jas uit.
     Wat is ze mooi, denkt Maam.
     Wat is ze lief, denkt Jaak.
     Maam heeft de gordijnen al dicht. Ze heeft thee gezet en ze drinken een kopje en nemen er een koekje bij en praten over de dingen van het eiland, tot zeker niemand meer de weg langs komt, er geen volk meer verwacht hoeft te worden.
     Dan doet Maam de deur op de schuif, doet ze de bedsteedeuren open, pantoffels uit, gaat ze in bed liggen, steekt ze een hand uit naar Jaak. Doet Jaak schoenen uit, kruipt ze bij Maam in de bedstee. Strelen ze elkaar, vinden monden elkaar, spelen tongen als zeehondjes, trekken ze elkaar de kleren uit. Gaat Jaak met haar mond omlaag, over duinen struint ze, door helm, vindt ze vochtige ribbels. Wordt Maam golf, na golf. Komt Jaak weer boven, duiken één, twee, drie vingers, vogels in een natte slenk, zodat Maam kreunt en Jaak boven op zich trekt. Zodat Jaak glijdt, deint op Maams ree, totdat ze krijt als een meeuw, met één zee aan land komt.

Ut: Wat ze dan dacht (2013) (de Nederlânske oersetting fan In Jikse-libben, troch de auteur sels oerset) 

Oer Janneke Spoelstra
Janneke Spoelstra is berne yn 1962 yn Hijum. Sy wennet mei har freondinne yn Alde Leie, wurket by de Fryske Akademy en hat in eigen oersetburo. Yn 2004 debutearre se mei de dichtbondel Goeie is it wachtwurd mei fersen dy’t har ûnderskiede troch ienfâld en direkte formulearringen. It fers ‘Fytse’ út dy bondel kin sjoen wurde as ien fan de earste fersen yn har oeuvre dêr’t se yngiet op homoseksualiteit.
Yn de ferhalebondel In Jikse-libben (2008) beskriuwt se har lesbysk wêzen yngeander en is dêrmei de earste skriuwster yn de Fryske literatuer dy’t de leafde tusken froulju ta haadûnderwerp fan har ferhalen makket. Feit en fiksje rinne yn it boek trochinoar. Yn ôfwikseljende sênes fan it famke, de puber en fan de folwoeksen frou beskriuwt se hoe’t Jiks der linkendewei achterkomt dat se net oan it byld fan ferkearing, trouwe en bern krije foldwaan kin. Yn 2019 ferskynden in dichtbondel (Wij yn ’e draaimûne) en in roman (De parallaks) dêr’t yn beide de dea in wichtige rol spilet.
 

Oer it dossier
De lanlike ‘Roze Zaterdag’ soe 20 juny yn Ljouwert hâlden wurde, mar skoot no in jier op fanwegen it coronafirus. Ta gelegenheid fan dy Rôze Sneon wurdt wurke oan in rôze blomlêzing út ’e literatuer fan Fryslân.
De blomlêzing kin mei it rike ferskaat in bydrage leverje oan akseptaasje, dokumintaasje, emansipaasje, ferdivedaasje, identifikaasje en represintaasje fan en foar rôs libben yn Fryslân.
De redaksje fan de rôze blomlêzing bestiet út Jelle Krol, Jantsje Post, Doeke Sijens, Janneke Spoelstra en Tsjerk Veenstra.

Diel 1 giet oer wurk fan Titia Brongersma.
Diel 2 giet oer wurk fan Joël Hut.