De publikaasje Do draachst de leafde oan befettet fragminten fan poëzy en proaza mei lesbyske, homoseksuele, biseksuele, transgender-tematyk. It giet der yn de blomlêzing net om hoe’t de skriuwer him- of, de skriuwster harsels definiearret, it giet om hoe’t in tekst him lêze lit, om hoe’t de redaksje dy tekst lêzen hat, nammentlik mei de rôze bril op. De kommende wiken publisearje wy wat priuwkes fan wurk dat yn de blomlêzing opnommen wurdt.
De sechsde (en lêste) bydrage yn dit dossier befettet wurk fan Sipke de Schiffart, hy skriuwt oer biseksualiteit.
It Fryske orizjineel wurdt folge troch de Nederlânske oersetting.
Meinze en Ate wienen superhetero’s. As ien harren fan tefoaren sein hie, dat se genietsje soenen fan seks mei in oare jonge, hienen se dyjinge foar gek ferklearre. Se dienen mei om de famkes. En yn it begjin tochten se ûnder de seks mei in oare jonge allebeide wol efkes: wêr bin ik yn godsnamme mei dwaande! Mar se hienen noait tocht dat it sa fluch wende. It wie as betiid yn de simmer yn bûtenwetter swimme: earst is it wetter in hoartsje kâld, mar al rap binne je deroan wend en dan is it lekker.
As ien ergens ris gjin nocht oan hie, sei Herke altyd: ‘It sit net tusken de skonken, mar tusken de earen.’ Hy hie de keutel by it skjinne ein.
Sa kamen se derachter dat elk minske yn wêzen biseksueel is. De ien hellet allinne wat mear oer nei it iene en de oar wat mear nei it oare. It ferskil tusken hetero en homo is foar in grut part oanleard en it hinget ôf fan de omstannichheden wêr’t je foarkar nei útgiet. Eins is it in âlderwetsk ûnderskied, froeger wie it noadich dat safolle mooglik minsken hetero wienen, om bern op de wrâld te setten, mar dat is achterhelle no’t de wrâld slim oerbefolke is. It is net útsletten dat yn de takomst de homoseksuele oanlis de minsken nochris as ideaalbyld foarholden wurde sil.
Foarearst binne we lykwols ûnderweis nei in biseksuele wrâld. Je sjogge it om je hinne, op de buorren, yn de stêd, oeral: de geslachten groeie nei inoar ta. Manlju wurde frouliker en froulju manliker. In man mei in rinkje yn it ear, dy’t it hier ferve hat en parfum brûkt, is al like gewoan as in frou mei in lange broek oan yn pleats fan in jurkje of rokje. Hetero’s wurde minder hetero en homo’s minder homo. Letter sille de ferskillen hielendal ta it ferline hearre.
De Rolling Stones binne de bêste popgroep dy’t der oait west hat, mar de meast ferstokte Stonesfan kin as er earlik is net ûntkenne dat ek de Beatles wolris in aardich plaatsje makke ha, dêr’t je sa no en dan mei wille nei harkje kinne. Guon minsken hâlde fan romaanske gebouwen, oaren fan goatyske arsjitektuer. De ien hâldt fan de maaitiid, de oar fan de hjerst. Ensafuorthinne, ensafuorthinne. Ferheven minsken sjogge de skjintme fan beide boustilen en genietsje fan alle seizoenen. En de ien hâldt fan skaken, de oar fan damjen. It Frysk damjen sit der tuskenyn, eins is dat in biseksuele tinksport. Hoe dan ek, it giet derom dat it iene net better of minder is as it oare en in wiis minske stiet oeral foar iepen. Je binne dochs gek as je allinne mar hâlde fan popmuzyk of allinne mar fan klassike muzyk? It is net it iene of it oare, it is beide, it iene en it oare, alles. (...)
Maar vooralsnog zijn we onderweg naar een biseksuele wereld. Je ziet het om je heen, in de dorpen, in de steden, overal: de geslachten groeien naar elkaar toe. Mannen worden vrouwelijker en vrouwen mannelijker. Een man met een ringetje in zijn oor, die zijn haar heeft geverfd en parfum gebruikt, is al even gewoon als een vrouw in lange broek in plaats van een jurkje of rokje. Hetero’s worden minder hetero en homo’s minder homo. Later zullen de verschillen helemaal tot het verleden behoren.
De Rolling Stones zijn de beste popgroep die er ooit is geweest, maar de meest verstokte Stonesfan kan als hij eerlijk is niet ontkennen dat ook de Beatles weleens een aardig plaatje hebben gemaakt, waar je zo nu en dan met plezier naar kunt luisteren. Sommige mensen houden van romaanse gebouwen, anderen van gotische architectuur. De een houdt van de lente, de ander van de herfst. Enzovoort, enzovoort. Verheven mensen zien de schoonheid van beide bouwstijlen en genieten van alle seizoenen. En de een houdt van schaken, de ander van dammen. Het Fries dammen zit ertussenin, eigenlijk is dat een biseksuele denksport. Hoe dan ook, het gaat erom dat het ene niet beter of slechter is dan het andere en een wijs mens staat overal voor open. Je bent toch gek als je alleen maar houdt van popmuziek of alleen maar van klassieke muziek? Het is niet het ene of het andere, het is beide, het ene en het andere, alles. (...)
Oer it dossier
De lanlike ‘Roze Zaterdag’ soe 20 juny yn Ljouwert hâlden wurde, mar skoot no in jier op fanwegen it coronafirus. Ta gelegenheid fan dy Rôze Sneon wurdt wurke oan in rôze blomlêzing út ’e literatuer fan Fryslân.
De blomlêzing kin mei it rike ferskaat in bydrage leverje oan akseptaasje, dokumintaasje, emansipaasje, ferdivedaasje, identifikaasje en represintaasje fan en foar rôs libben yn Fryslân.
De redaksje fan de rôze blomlêzing bestiet út Jelle Krol, Jantsje Post, Doeke Sijens, Janneke Spoelstra en Tsjerk Veenstra.
Diel 1 giet oer wurk fan Titia Brongersma.
Diel 2 giet oer wurk fan Joël Hut.
Diel 3 giet oer wurk fan Janneke Spoelstra.
Diel 4 giet oer wurk fan Sybe Krol.
Diel 5 giet oer wurk fan Rixt Weiland.